Zapraszamy na wystawę  będącą efektem 19 lat starań o wzbogacenie artystycznych zbiorów wilanowskich:

Kolekcja wilanowska. Kontynuacja 1993–2011.

Oranżeria Muzeum Pałacu w Wilanowie, 13 września 2012 – 3 lutego 2013

 
Pałac wilanowski to nade wszystko rezydencja Jana III Sobieskiego, wybudowana i urządzona na miarę królewskiego majestatu. Troszczyli się o nią kolejni właściciele, wśród których znaleźli się nie tylko najwybitniejsi przedstawiciele rodów arystokratycznych, ale i kolejny monarcha na polskim tronie, August II Wettyn. Odnosząc się do tej tradycji, w 1805 r. Stanisław Kostka Potocki stworzył tu muzeum, aby służyło trwaniu pamięci o wielkich czynach króla zwycięzcy oraz edukacji i rozwojowi ludzi ze wszystkich stanów. Muzeum Pałac w Wilanowie jako odpowiedzialny opiekun tego miejsca zabiega o scalanie i powiększenie zasobów kolekcji. Chcemy, by tak jak przed 200 laty zwiedzający mogli napisać: Kto nie widział Wilanowa, jego Pałacu i w nim zawartych osobliwości, ten nic nie widział.  

Na wystawie zaprezentujemy dzieła sztuki związane z historią rezydencji wilanowskiej i jej mieszkańców oraz zabytki odtwarzające i uzupełniające dawną kolekcję: obrazy, ryciny, druki i przedmioty użytku codziennego. Po raz pierwszy na ekspozycji zaprezentowane zostaną zabytki archeologiczne pochodzące z badań terenowych prowadzonych od 2003 r. Wystawa jest również formą podziękowania naszym darczyńcom; w ciągu ostatnich 19 lat zostaliśmy obdarowani przez 26 dobroczyńców, w tym dwie instytucje.  

Wśród najciekawszych zabytków włączonych do kolekcji między 1993 a 2011 r., będzie można zobaczyć m.in.: wspaniały Portret Jana III w lamparciej skórze, przypisywany jednemu z nadwornych malarzy królewskich oraz wykonane we Francji portrety królewiczów Konstantego i Aleksandra Sobieskich. Warto też zwrócić uwagę na przedmioty, które stanowią świadectwo legendy króla Jana III Sobieskiego, kultywowanej z troską przez kolejnych właścicieli pałacu. Są to m.in.: stoliczek, według tradycji zawierający fragment dekoracji ściennej z zamku w Olesku, w którym narodził się król Jan; medal jubileuszowy wybity w 200. rocznicę bitwy pod Wiedniem, czy wyjątkowa srebrna plakieta przedstawiająca posłów cesarza Austrii na audiencji u króla Jana III, pochodząca z warsztatu lwowskiego złotnika Barucha Dornhelma specjalizującego się w produkcji sreber naśladujących dzieła XVII i XVIII w. 

Na szczególne miejsce zasługują odzyskane zabytki pochodzące z kolekcji historycznej. Wśród nich obraz Apollo i dwie muzy Pompea Girolama Batoniego – dzieło, którego tułaczka wojenna pomyślnie zakończyła się dopiero przed kilkunastu laty. Kompozycja, zakupiona zapewne około 1821 r. przez Stanisława Kostkę Potockiego, została odnaleziona przypadkowo po II wojnie w Pawłowsku pod Petersburgiem. W 1997 r. dzięki staraniom Pełnomocnika Rządu ds. Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą obraz szczęśliwie powrócił do wilanowskiej pinakoteki. 

Wystawa oraz katalog w pięknej szacie graficznej prezentują ponad 450 obiektów włączonych do zbiorów w ostatnich 19 latach. Warto podkreślić, że pomiędzy 1993 a 2011 rokiem muzeum zakupiło 325 dzieł malarstwa, rzeźby i rzemiosła artystycznego, otrzymało 44 dary i 11 przekazów do inwentarza zbiorów artystycznych oraz 284 do zbiorów archeologicznych.  

Scenariusz wystawy: Małgorzata Zając

Kurator wystawy: Małgorzata Zając, przy współpracy J. Paprockiej-Gajek i Konrada Pyzla

Scenografia wystawy: Barbara Kowalewska


Co nowego?

Portret króla Jana III w lamparciej skórze

Jan Tricius (?), Polska, ok. 1680

Olej, płótno

ZAKUP od osób prywatnych, 2010  



Portret Jana III należy do dość rzadkich pod względem ikonograficznym przedstawień monarchy w skórze lamparciej. Król ukazany jest w karacenie, spod której spływają pteryges zdobione naprzemiennie metalowymi lwimi maskami i głowami polskich orłów heraldycznych. Taka swobodna interpretacja wzoru antycznego datuje się od momentu miedziorytniczego portretu króla z 1679 r. autorstwa Izaaka Saala. Błękitna wstęga przecinająca diagonalnie pierś monarchy przypomina, że był on kawalerem dwóch najstarszych orderów francuskich – Orderu św. Ducha i Orderu św. Michała, nadanych mu przez Ludwika XIV za pośrednictwem posłów jesienią 1676 r. Odznaczenie to rzadko wyeksponowane jest w całej okazałości. Na ramionach narzucona podbita tkaniną lamparcia skóra, używana jako znak godności przez wyższych dowódców. Skóra lamparcia pełni również rolę ważnego atrybutu, symbolizując heroiczne męstwo króla-wojownika. Inwentarz z 1696 r., sporządzony po śmierci Sobieskiego, wymienia trzy skóry lamparcie z dobytku króla, które przekazane zostały na rzecz królewiczów Aleksandra oraz Konstantego.

Dominika Walawender-Musz 

Portret Aleksandra Benedykta Sobieskiego i Portret Konstantego Władysława Sobieskiego

Autor nieznany, z kręgu Hyacinthe’a Rigaud, Francja, 1696 (?)

Olej, płótno

ZAKUP od osoby prywatnej, 2009 




Dwa wspaniałe pod względem klasy artystycznej portrety młodszych królewiczów, Aleksandra (1677–1714) i Konstantego (1680–1726), powstały najprawdopodobniej podczas wizyty młodych Sobieskich we Francji, która odbyła się w 1696 r., kilka miesięcy po śmierci króla Jana. Podróż nad Sekwanę była jednym z elementów zawiłych rozgrywek politycznych i walki o znaczenie rodu Sobieskich w staraniach o tron Rzeczypospolitej. Podczas trwającego przeszło pół roku pobytu bracia mieli okazję zaprezentować się na dworze wersalskim królowi Francji. Kontakty te nie przebiegały jednak bez kłopotów związanych z etykietą, skutkujących przykrościami, których doświadczali młodzi Sobiescy, ponieważ byli tylko potomkami elekcyjnego monarchy, a nie książętami krwi, i nie przysługiwało im odpowiednio uroczyste przyjęcie.

To właśnie z obawy przed konfuzjami związanymi z ceremoniałem Aleksander i Konstanty nie odebrali przyznanego im przez króla Francji odznaczenia –  Orderu św. Ducha. Tymczasem wydaje się, że okazją do powstania wilanowskich portretów była właśnie ta okoliczność. Aleksander i Konstanty, ubrani w kirysy przykryte aksamitnymi płaszczami, przepasani są błękitnymi wstęgami charakterystycznymi dla tego odznaczenia. Być może obrazy powstały jako oficjalna pamiątka podniesienia Sobieskich do grona kawalerów odznaczenia.

Marta Gołąbek 

Plakieta z przedstawieniem posłów austriackich na audiencji u króla Jana III

Baruch Dornhelm, Lwów, 1883

Srebro repusowane, grawerowane, cyzelowane, polerowane, patynowane

ZAKUP w Domu Aukcyjnym Rempex, 2006 



W przestronnej sali, ograniczonej od strony widza stopniami i ozdobną balustradą, wypełnionej tłumem wielmożów, dostojników dworskich, wojskowych i gapiów, na ustawionym pośrodku tronie siedzi król o skupionym wyrazie twarzy. Przed jego oblicze dopuszczeni zostali dwaj posłowie. To zapewne hrabia Heinrich von Wilczek – wysłannik cesarza Austrii Leopolda I, oraz nuncjusz papieski Opizio Pallavicini, którzy błagają władcę o pomoc dla oblężonego Wiednia. Po drugiej stronie tronu siedzi zamyślony błazen. Nie wszyscy śledzą z powagą historyczny moment, część dostojników z lewej strony auli przepycha się do wyjścia, niektórzy dopiero schodzą do sali. Całość ujęta jest nakładaną dekoracyjną bordiurą przedstawiającą panoplia zapowiadające kolejne militarne sukcesy króla. W dolnym fragmencie bordiury widoczny grawerowany w owalu napis: Le Roi Jean III Sobieski de Pologne accorde son secours a l’Empereur Leopold d’Autriche que celui ci demande par ses envoyes (Król Polski Jan III Sobieski wyraża zgodę na pomoc cesarzowi Austrii Leopoldowi, który go o to prosi przez swoich posłów). Kompozycja, będąca jedynie dowolną interpretacją ikonograficzną znanego z opisów wydarzenia, częściowo nawiązuje do obrazu Henryka Rodakowskiego pt. Hrabia Wilczek błagający Jana III o pomoc dla Wiednia, ale należy sądzić, że musiał powstać jeszcze inny rozbudowany projekt tej oryginalnej sceny, być może bezpośrednio w pracowni złotnika lub na jego zlecenie.

Joanna Paprocka-Gajek 

Apollo i dwie muzy

Pompeo Girolamo Batoni (1708–1787), replika

Włochy, Rzym, po 1741

Olej, płótno

PRZEKAZ z Ministerstwa Kultury i Sztuki w Warszawie, 1997 



Jedno z bardziej cenionych dzieł Batoniego prawdopodobnie zostało nabyte do zbiorów ok. 1821 r. przez Stanisława Kostkę Potockiego lub przez jego żonę Aleksandrę w parze z innym obrazem artysty, Alegoria architektury, malarstwa i rzeźby. Oba dzieła podczas II wojny światowej zostały wywiezione z Wilanowa i tylko omawiana kompozycja została po wojnie odnaleziona pod Petersburgiem, w pałacu w Pawłowsku, i odzyskana dzięki staraniom Pełnomocnika Rządu ds. Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą w 1997 r. Los drugiego obrazu nadal nie jest znany.

Alegoryczne obrazy mistrza Batoniego będące replikami warsztatowymi, zajmowały w zbiorach wilanowskich poczesne miejsce. Oryginalne dzieła Batoniego wykonane zostały dla Francesca Contiego z Lukki, jednego z mecenasów Batoniego. Artysta najpierw, przed 8 maja 1740 r., namalował Alegorię architektury, malarstwa i rzeźby, natomiast Apolla i dwie muzy ukończył w styczniu 1741 r. Obie kompozycje od początku bardzo się podobały i były wielokrotnie powtarzane, a kopie wykonane w atelier Batoniego traktowano jak własnoręczne prace malarza.

Popularność tych obrazów była także wynikiem przekazywanych treści ikonograficznych. Zapewne oba dzieła zestawione razem tworzyły ikonograficzną całość, prawdopodobnie jako przedstawienie sztuk pięknych uznanych za równe rangą sztukom wyzwolonym. Przypuszcza się, że Apollo ukazany jest jako symbol idealnej boskiej muzyki – harmonii sfer niebieskich, a wpatrzone weń muzy – Euterpe i Urania – uosabiają Muzykę i Astronomię, których uzupełnieniem w drugim obrazie są personifikacje Architektury, Malarstwa i Rzeźby.


Foto: Z. Reszka


Kategoria: Informacje prasowe | Źródło:  Redakcja Kulturalnie.waw.pl | Cena:  darmowa
Kolportaż:  internet




comments powered by Disqus



redakcja / kontakt | reklama | linki | regulamin i polityka prywatności| korzystając z serwisu akceptujesz pliki cookies
--