Baśniowy kontynent tańca możliwy do odkrycia dzięki „Świadomości ruchu”

„Świadomość ruchu. Teksty o tańcu współczesnym” to antologia składająca się z wyselekcjonowanych przez Jadwigę Majewską tekstów plejady tanecznych gwiazd, wśród których nie zabrakło wypowiedzi Doris Humphrey, Merce’a Cunninghama, Hijikata Tatsumi, Johna Cage’a, Mary Wigman, Nortebrat Servos’a, Susan Kozel, czy Steve’a Paxton’a i Deborah Jowitt. Wśród osób zabierających głos w sprawie tańca można znaleźć prekursorów współczesnego tańca oraz współczesnego teatru tańca, zarówno praktyków, jak i teoretyków.


Wszystkie artykuły zostały napisane w sposób interesujący i sprawny stylistycznie. Nie ma tu przedłużającego się teoretyzowania, dłużyzn, czy zbędnych opisów. Każdy z esejów to intelektualna podróż do źródeł istoty tańca, do początków narodzin sztuki tanecznej wpisanej w ludzką naturę jako coś uniwersalnego i niepodlegającego dyskusji. Wywodzi się ona z uniwersalnego ruchu, naszej pierwotnej ekspresji.



Tytuł „Świadomość ruchu” stanowi clue istoty tańca. Taniec to nie bezmyślne machanie rękami i nogami. O nie! Taniec to wysublimowana sztuka powstająca w duszy każdego, komu uda się wniknąć w głąb siebie, dotrzeć do ukrytych rejestrów świadomości, które pozwolą odkryć drzemiące w nim pokłady energii. Mary Wigman- pionierka Ausdruckstanz, twierdzi, że nie można za pomocą słów wyjaśnić, jak powstaje taniec. Jej zdaniem każde krystalizujące się dzieło sztuki niesie ze sobą własny, niepowtarzalny proces kompozycji, istotny dla samego tworzenia, doceniany z perspektywy czasu jako koncepcja teoretyczna (…). Dlatego też autorzy tekstów, czy ich bohaterowie nie tracą czasu na próbę opisania tańca, nie konstytuują autorytatywnych teorii, nie głoszą fundamentalnych prawd, lecz opisują własny proces twórczy. Skupiają się na osobistym doświadczeniu, na działaniu, które z biegiem lat staje się punktem wyjścia do stworzenia pewnych systemów teoretycznych.

Publikacja oddana w ręce czytelników zainteresowanych wiedzą o teatrze i tańcu współczesnym, to zaproszenie do intymnego świata artystów, choreografów, muzyków
i teoretyków, którzy zgodzili się uchylić rąbka tajemnicy i wyjawić zainteresowanym sekrety swojej twórczości, stanowiące zarazem klucz do artystycznego sukcesu. Zbiór esejów, artystycznych manifestów, wywiadów tworzy swoisty taneczny alfabet, niezbędny do poznania i opanowania przez osoby zainteresowane tańcem współczesnym. Mary Wigman traktuje taniec jako mowę, porozumienie, natomiast na medium ekspresji wyznacza ciało. To ono jest punktem wyjścia dociekań i artystycznych badań zaprezentowanych w publikacji choreografów.  Może być traktowane jako naczynie, tłumacz, zwiastun czy instrument.

W książce ukazano rozmaite perspektywy myślenia o tańcu, tworzenia choreografii oraz odbioru tanecznych dzieł. Pełno tu cennych rad, których choreografom udziela Doris Humphrey, początkowo członkini zespołu Marthy Graham, później choreografka własnego zespołu, która w swojej karierze odnotowała także okres współpracy pedagogicznej z Juillard School w Nowym Jorku oraz choreograficznej z J. Limonem. Celnie punktuje wszelkie niuanse tworzenia spektaklu. Zwraca także uwagę na percepcję choreografii przez widza, poruszając niezwykle istotną, aczkolwiek niekomentowaną dziś kwestię długości artystycznego występu. Humphrey przestrzega, aby choreografowie pilnowali tego, by ich choreografie nie były zbyt długie. Przyznaje, że większość obejrzanych przeze mnie spektakli zyskałoby na jakości, gdyby je skrócić i skondensować. Co ciekawe, wszyscy zauważają, że choreografia jest przydługa- oprócz choreografa. Czytelnik dzięki opowieści snutej przez Nancy Stark Smith może poznać dzieje improwizacji kontaktowej i początki jam session, czy przeczytać o związkach łączących balet z modern dance na przykładzie losów Wendy Perron, nauczycielki, dziennikarki i redaktor naczelnej „Dance Magazine”, czyli amerykańskiego wpływowego czasopisma, ukazującego się od roku 1927. Natomiast Joann Kealiinohomoku- profesor  Northern Arizona University, antropolog kultury oraz badacz sztuk performatywnych, rozpatruje balet jako formę tańca etnicznego, a Drid Williams- profesor antropologii kulturowej na University of Illinois, tancerka i choreografka, prowadząca badania nad ruchem w zakonach karmelitanek i dominikanów, stawia celne pytanie o ludzką naturę, starając się wyjaśnić dlaczego ludzie tańczą. Uważa on, że ruch sam w sobie jest uniwersalnie wykorzystywanym środkiem komunikacji i ekspresji(…).

Autorka antologii, Jadwiga Majewska dołączyła do grona prekursorów, którzy starają się zapełnić panującą na polskim rynku wydawniczym lukę związaną z brakiem publikacji dotyczących tańca współczesnego. Obok książek Anny Królicy („Sztuka do odkrycia. Szkice o polskim tańcu”), Joanny Szymajdy („Estetyka tańca współczesnego w Europie”), Wojciecha Klimczaka („Wizjonerzy ciała”) publikacja Majewskiej stanowi duży krok w kierunku popularyzacji wiedzy o tańcu współczesnym.

Książka w przeciwieństwie do innych obecnych na polskim rynku propozycji nie omawia w ujęciu chronologicznym dziejów tańca współczesnego, ale traktuje o tańcu rozłożonym na czynniki pierwsze. Redaktorce udało się zgromadzić teksty, które opisują taniec w trzech wymiarach: jako proces, działanie oraz spektakl. W drugiej części książki znajdziemy wypowiedzi dotyczące krytyki i teorii tańca oraz jego historycznych i socjologicznych aspektów. Nie zabrakło także swoistych „perełek”, a więc tekstów poruszających zagadnienia oscylujące wokół antropologii, kultury i religii, a wśród nich omówiony został mało popularny, a przez to niemal zupełnie niezrozumiały w Polsce taniec buto.

„Świadomość ruchu” to swoiste kompendium wiedzy o współczesnym tańcu, a zarazem publikacja, która zdecydowanie może wejść do kanonu lektur polecanych studentom podczas kursów akademickich obejmujących zagadnienia związane z teatrem i tańcem. Oczywiście zawsze można zarzucić książce niekompletność i pominięcie pewnych istotnych technik, czy aspektów. Jednakże jest to zarzut wyssany z palca. W każdą publikację wpisane są pewne ograniczenia związane z jej objętością. A ta, ponad 600-stronicowa propozycja Majewskiej w zupełności wystarcza, by sprawnie wyjaśnić wszelkie niuanse związane z tańcem współczesnym.


Tekst: Magdalena Mikrut-Majeranek

foto: materiały prasowe

 




Kategoria: Recenzje książek | Źródło:  Redakcja Kulturalnie.waw.pl | Cena:  darmowa
Kolportaż:  internet




comments powered by Disqus



redakcja / kontakt | reklama | linki | regulamin i polityka prywatności| korzystając z serwisu akceptujesz pliki cookies
--